Jignac robił w warsztace, gdze różné autółë naprôwiôł. Pewnégò gòrącégò dnia, kòle pôłnia, przerwôł robòtã bò zachcało mù sã pic i przeszło mù do łba, żëbë jic do gòspòdë i kąsk sã czegòs napic. Jidze do ni gòspòdë i pò drodze widzy stôrégò Grzeniã kòszącégò żëto a przë nim stojącą na zemi flaszkã pò piwie. Ignac sã zatrzimôł i wrzészczi do Grzenie:
- Bòże pòmagôj! Cëż të tam môsz w ti flaszce?!
- Bóg zapłac! – òdrzekł Grzenia – Cepło dzysô téj jô wzął ze sobą perznã wòdë dla òchłodë.
- Wiôlgô szkòda – rzecze rozżôlony Jignac – Jô ju mëszlôł, że to cos do picy.

Kùsznąc Krësztofa

Przódë na Kaszëbach panowôł òglowi pòzdrzatk, że chto pierszi rôz przëjedze do Gduńska, ten òbòwiązkòwò mùszi kùsznąc w rzëc statuã Krësztofa, chterna stoi na gduńsczim Dłudżim Targù. A biada témù, chtobë ni pòwinnoscë nie chcôł spełnic, bò mógłbë òstac przez négò Krësztofa przebiti trzëzãbnyma widłama.
Jaczis czas temù pòszedł jem do gòspòdë, gdze żem spòtkôł mòjégò drëcha Józigò. Sedzôł òn tam ze swòjim drëchã, chtërnégò żem nie znôł. Dosôdł jem sã do nich i wëpilë më pò kòrnuskù i perznã so pògôdalë. Dozdrzôł jem jednak, że Józi nie miôł chãcë do gôdaniô i sedzôł markòtny, jakbë sã na własny pògrzéb wëbiérôł. Za to jegò drëch béł w bëlnym hùmòrze i derchem sã ùsmiéchôł. W kùńcu żem sã zacekawił i sã zapitôł:
- Czemù të, Józi, taczi markòtny? Të doch jes czesto òd se.
- Bò witro wëbiérôm sã z drëchã do Gduńska.
- No i co w tim taczégò strôsznégò?
- Bò jadã do Gduńska pierszi rôz i bãdã mùszôł kùsznąc Krësztofa w rzëc.
- Në jo, a të chłopie – gôdôm do tégò drëdżégò – czemù sã tak derchem redujesz?
- Bò to doch jô nazéwóm sã Krësztof. A trzëzãbné widłë na witro móm so ju przërëchtowóné.

Złotô ribka

Rôz jeden rëbôk ze Swôrzewa wëpłënął w mòrze i wrôcôł z wiôldżim pòłowã. Westrzód wielu rëbów wëłowił òn téż złotą ribkã. Jak òna òbôcza négò rëbôka, to mù rzekła:
- Wëpùscë mie dobri człowiekù, téj jô spełniã twòje trzë żëczbë.
- To nie mòże bëc prôwda – niedowiérzô rëbôk – Jô cë wëpùszczã, a të mie uceczesz i nick z tégò nie bãdze.
- Jô cë mògã przërzec, że to je prôwda. Prosë, ò co chcesz.
- No to jô bë chcôł miec ­- gôdô rëbôk – nôpiãkniészi różk do tobaczi na całi kaszëbszczi nordze.
Tak téż sã stało. Òtrzimôł òn snôżi różk z srebrnym grifã kaszëbsczim.
- Skòro cë ju tak dobrze jidze, téj dôj mie téż nową chëcz i żebë dach wicy nie przecekôł.
Tak téż sã zarô stało i stôrô chëcz wezdrza ju jak nowô.
- Në jo – gôdô złotô rébka – Terô twòja òstatnô żëczba. Le pamiãtôj, że jak jô jã spełniã téj të zwrócysz mie wòlnosc.
- Jo, jo – gôdô rëbôk – całi czas ò tim pamiãtóm. I co cë pòwiém… Jô jesz nigdë w żëcym dali Gduńska i Wejrowa nie béł i òbcëch strón nie znajã. Jô tak czuł, że je jeden taczi krôj na swiece baro piãkni. To Szwajcarëjô. Tam jô bë baro chcôł sã nalézc i nã krajinã òbezdrzec.
Jak jinszim żëczbóm rëbôka tak i ti stało sã chùtkò zadosc. Jësz w ti sami chwilë nalôzł sã pòd Chmielnã.

Pò francëskù

W jedny z tuszkòwszczich familëjów bëło decht wiele dzecy, midzë jinszima môłi Tóna i jegò sostra Anka. Jednégò mroznégò dnia (bëło to w zëmie) Tóna gôdô do Anczi:
- Të bë sã wierã chcała chùtkò nauczëc gôdac pò francëskù?
- No pewno, że jo. A të wiész, jak to zrobic?
- Jo. To je baro prosté. Të wëléze bùten i przełoże jãzëk do klëczczi ù dwiérzów.
- I to wëstarczi?
- Jo. Bãdzesz gôdac pò francëskù lepi jak szãdara z St. Tropez.
Anka pòsłëchała Tónã i wëlazła bùten na mróz, przëłożiła swój jãzëk do metalowi klëczczi i pózni nie mògła gò òd ni òderwac. W kùńcu pò pewnym czasu i wiôldżich trudach ji sã to ùdało. Wkùrziła sã i wrzeszczy na Tónã:
- Czë të ògłëpiôł?! Chcész të żëbë jô jãzek stracëła?! W ten spòsób jô doch sã nigdë francësczégò nie naùczã!
- Jak chtos je tak głupi jak të, że we wszëtczé głëpòtë wierzi, to sã nigdë żódnégò jãzëka nie naùczi!

Wa pewno wszetce wiéta, że kòle Stôri Kiszëwë przebiégô greńca Kaszëb i Kòcewia. Òsoblëwië przekònôł sã ò tim jeden gbùr spòd Kòscérznë, chteren pewnégò jesennégò dnia, cziej ptôchë ju ucékałë na półnié, szedł szasym z Kòscérznë do Zblewa. Jak dochodzôł ju do Stôri Kiszëwë, dozdrzôł jak ptôchë, chterné do ti pòrë lecałë na półnié, w stronã Kòcewia i Bòrów Tucholsczich, zaczãłë zawrôcac na nordã, nazôd na Kaszëbë. Zacekawióny chłop przeszedł przez wies Stôrą Kiszëwã i sztëczk drodżi za nią dozdrzôł prze szasëji tôflã, na chterni bëło napisôné: “Tuwò je Kaszëb kùńc. Ptôchë zawrôcac!”
Wa pewno sã dzëwùjeta, jak to je mòżlëwé, żëbë ptôchë rozmiałë czëtac. Ale pòmeszlta téż ò tim, jak to né ptôszczi mùszałë pòkòchac nają piãkną kaszëbską zemiã, że nawetka na czas zëmë ji nie òstawiłë.
No to, chcemë le so zażëc!

* * * *

Rôz jeden rëbôk ze Swôrzewa wepłënął w mòrze i wrócôł z wiôldżim pòłowã . Westrzód wielu rëbów wełowił òn téż złotą ribkã.  Jak òna òbôcza négò rëbôka, to mù rzekła:
- Wëpùscë mie dobri człowiekù, téj jô spełniã twòje trzë żëczbë.
- To nie mòrze bëc prôwda – niedowiérzô rëbôk – Jô cë wepùszczã , a të mie uceczesz i nick z tégò nie bãdze.
- Jô cë mògã przerzec, że to je prôwda. Prosë, ò co chcesz.
- No to jô bë chcôł miec – gôdô rëbôk – nôpiãkniészi różk do tobaczi na całi kaszëbszczi nordze.
Tak téż sã stało. Òtrzimôł òn snôżi różk z srebrnym grifã kaszëbsczim.
- Skòro cë ju tak dobrze jidze, téj dôj mie téż nową chëcz i żëbë dach wicy nie przecekôł.
Tak téż sã zarô stało i stôrô chëcz wezdrza ju jak nowô.
- Në jo -gôdô złotô rébka – Terô twòja òstatnô żëczba. Le pamiãtôj, że jak jô jã spełniã téj të zwrócysz mie wòlnosc.
- Jo, jo – gôdô rëbôk – całi czas ò tim pamiãtóm. I co cë pòwiém… Jô jesz nigdë w żecym dali Gduńska i Wejrowa nie béł i òbcych strón nie znajã. Jô tak czuł, że je jeden taczi krôj na swiece baro piãkni. To Szwajcarëjô. Tam jô bë baro chcôł sã nalézc i nã krajinã òbezdrzec.
Jak jinszim żëczbóm rëbôka tak i ti stało sã chùtkò zadosc. Jësz w ti sami chwilë nalôzł sã pòd Chmielnã.

* * * *

W jedni z tuszkòwszczich familëjów bëło decht wiele dzëcy, midze jinszima môłi Tóna i jegò sostra Anka. Jednégò mroznégò dnia ( bëło to w zëmie ) Tóna gôdô do Anczi:
- Të bë sã wierã chcała chùtkò nauczëc gôdac pò francuskù?
- No pewno, że jo. A të wiész, jak to zrobic?
- Jo. To je baro prosté. Të weléz bùten i przełóż jãzek do klëczci u dwiérzów.
- I to wëstarczi?
- Jo. Bãdzesz gôdac pò francëskù lepi jak szãdara z St. Tropez.
Anka pòsłuchała Tónã i welazła bùten na mróz, przëłożiła swój jãzek do metalowi klëczci i pózni nie mògła gò òd ni òderwac. W kùńcu pò pewnym czasu i wiôldżich trudach ji sã to udało. Wkùrziła sã i wrzészczy na Tónã:
- Czë të ògłopiôł?! Chcész të żëbë jô jãzek stracëła?! W ten spòsób jô doch sã nigde francusczigò nie nauczã!
- Jak chtos je tak głupi jak të, że we wszetczi głopotë wierzy, to sã nigde żôdnégò jãzeka nie nauczy!

* * * *

Wszëtcë lëdze wiedzą cëż to je taczégò ZUS. Gduńsczi gazétnicë ùmiszlëlë so zrobic anczietã, chterna bë pòkôza, co lëdze ò tim urzãdze tak pò prôwdze meszlą. Ustawielë swòjich ledzy na gduńsczich sztrasach i zadôwëlë ledzóm pëtania.
Tégò samégò dnia przejachôł do Gduńska Krësztof, belni chłop z Mscëszewiców. Gazétnicë gò zaczepilë i zapitëlë:
- Dzień dobry panu. Czy byłby pan łaskaw podzielić się z nami swoją opinią na temat ZUS-u?
- Do diôchła ! – wkùrził sã Krësztof – Jô sôm doch nick nie móm i jész móm sã z wama dzelec?! Że téż sã nie wstidzyta, młodi, szëkòwno òbùti i jesz prachrują! Bòże, të na to zdrzisz i nie grzmisz?!
Całô chwila mina nim gazétnicë wejasnielë Krësztofowi, ò co chòdzy w tim pëtanim. W kùńcu rzekł òn jima:
- Nie mòglë wa tak zarô mówic? Kò ò zósu mògã wama wiele rzec – drapie sã w łeb i gôdô dali – Jô baro lubiã zós. Nôlepszi robia mòja starka. Òsoblëwie ze swiniégò miãsa. Jak sã nim bùlwë pòlało, téj półenkò bëło decht fejn. Jô wama gôdóm, że jakbë nie bëło zósu, téj naji zjestkù nie bëłobë nawetka w pòłowie tak dobré. Zós doch mùszi bëc!
Jaczis czas pùzni w gazétach pòmòrszczich ukôzôł sã taczi tekst: „W wyniku ostatnich badań stwierdzono wśród Kaszubów wyraźny wzrost sympatii do ZUS-u”.

* * * *

Ignac robił w warsztace, gdze różné autółë naprôwiôł. Pewnégò gòrącégò dnia, kòle półnia, przerwôł robòtã bo zachcało mù sã pic i przeszło mù do łba, żëbë jic do gòspodë i kąsk sã czegòs napic. Jidze do ni gòspodë i pò drodze widzy stôrégò Grzeniã kòszącégò żëto a prze nim stojącą na zemi flaszkã pò piwie. Ignac sã zatrzimôł i wrzészczi do Grzeni:
- Bòże pomagôj! Cëż të tam môsz w ti flaszce?!
- Bóg zapłac! – òdrzekł Grzenia – Cepło dzysô téj jô wzął ze sobą perznã wòdë dlô òchłodë.
- Wiôlgô szkòda – rzecze rozżôlony Ignac – Jô ju meszlôł, że to cos do picô.

* * * *

Przódë na Kaszëbach panowôł òglowi pozdrzatk, że chto pierszi rôz przëjedze do Gduńska, ten òbowiązkòwò mùszi kùsznąc w rzëc statuã Krësztofa, chterna stoi na gduńsczim Dłudżim Targù. A biada témù, chtobë ni pòwinnoscë nie chcôł spełnic, bò mógłbë òstac przez négò Krësztofa przebiti trzezãbnima widłama.
Jaczis czas temù pòszedł jem do gòspodë, gdze żem spòtkôł mòjégò drëcha Józégò. Sedzôł òn tam ze swòjim drëchã, chternégò żem nie znôł. Dosôdł jem sã do nich i wepilë më pò kòrnuskù i perznã so pògôdalë. Dozdrzôł jem jednak, że Józi nie miôł chãcë do gôdaniô i sedzôł markòtni, jakbë sã na włôsni pògrzéb webiérôł. Za to jegò drëch béł w bëlnim hùmòrze i derchem sã usmiéchôł. W kùńcu żem sã zacekawił i sã zapitôł:
- Czemù të, Józi, taczi markòtni? Të doch jes czësto òd se.
- Bò witro webiéróm sã z drëchã do Gduńska.
- No i co w tim taczégò strôsznégò?
- Bò jadã do Gduńska pierszi rôz i bãdã mùszôł kùsznąc Krësztofa w rzëc.
- Në jo, a të chłopie – gôdóm do tégò dredżégò – czemù sã tak derchem redujesz?
- Bò to doch jô nazéwóm sã Krësztof. A trzezãbné widłë na witro móm so ju przerëchtowóné.

* * * *

Żił so przódë w Jastarni jeden bëlni rëbôk. Léòn bëło jegò miono. Zdarzëło sã rôz, że nasz Léónk, razã z swòjim młodszim bratã pòjachôł do jednégò z nôwikszich pòlsczich miast, do Łodzi. Przejachëlë tam baną. Òbaji bëlë w nim miesce piérszi rôz w żecym i decht nick gò nie znalë. Wiedzelë jednak, że tak chùtkò tam znowù nie przëjadą, i pòstanowilë skòrzistac z ni leżnoscë i ùżëc so perznã wiôldżégò swiata. Pòmeszlelë, żëbë jic na sztót do gòspodë, i tak téż w kùńcu zrobilë. Stało sã jednak, że nen sztót w gòspodzë kąsk sã jima przedłużił. Pilë so kòrnuska pò kòrnuskù i czéj bùten zrobiło sã cemno bëlë ju fest użarti. W kùńcu kòle dzesąti wieczór reszëlë sã ale òbaji bëlë upiti jak gòzdze i zabôczëlë drogã do stacëji. Jaczis czas szlë jaż zabłądzëlë w gãsto zabùdowônym dzélu miasta. Kù reszce spòtkalë jednégò strëcha i spitalë gò:

- Proszę pana, gdzie my jesteśmy?!

Nen strëch téż z pijaczëznë wracôł i òdrzekł jima:

- Cóżeście z byka spadli?! Przecież jesteście w Łodzi!

Léòn zarô, jak to ùczuł, walnął sã w łeb i rzekł:

- Në jo, jesmë w bôce. Témù téż tak nama rzucô we wszëtczé stronë. Ale gdzeż më do diôchła zażeglowëlë, na Môłé czë na Wiôldżé Mòrze?!