(…) Lëteratura kaszëbskô nie je scentralizowónô. Òsobë piszącé pò kaszëbskù mieszkają w rozmajitëch miescowòscach, w różnëch dzélach Kaszëb. Kaszëbsczé ksążczi ùkazëją sã tak pò prôwdze we wszëtczich miastach na Kaszëbach, a nawetka wsach. Dokôzë kaszëbsczé drëkùją lokalné gazétë. Pòszczególné kònkùrsë lëteracczé téż òdbiwają sã we wszelejaczich òstrzódkach.
To zdecentralizowanié na pewno służi kaszëbsczi pismieniznie, bò zapewniwô ji dopłiw nowëch sëłów (ùtwórców) i corôz szerszi krąg òdbiérców. Równak przë tim felëje môla dlô współprôcë, dogôdiwaniô sã, spòtikaniô. Jakąs radą na to bëło pòwstanié karna młodëch ùtwórców pn. “Zymk”, chtërny spòtikają sã téj niséj we Wejherowie i wëdôwają swój almanach lëteracczi pòd tim samim nôdpisã (dotëchczôs sã ùkôzało piãc tomów). (…)

Dali je wiadło ò jinternetowi starnie Zymkù, ë ò Kaszëbsczi Czëtnicë: Nôwicy ùtworów nalôżô sã równak na stronie pn. Kaszëbskô Czëtnica (www.czetnica.org) (…)

Cezari Obracht-Prondzyńsczi, Kaszëbi dzys. Kùltura-jãzëk-tożsamòsc, Gduńsk 2007, Skaszëbił: Eugeniusz Gòłąbk

Zdrzucënk starnów cządnika z artiklã ò ZYMKù

Bôczënczi do tekstu:

• Zdrój ë ùsôdzczi prawa przënôleżą do: “Express kaszubski”
• Cëtëjema za starną: expresskaszubski.pl
• Tekst ùsôdza: Ana Frankòwskô
• Òpùblikòwóné: 2008-01-29

Zymk znaczy wiosna

Niedawno trafił w moje ręce szósty zbiór Zymku – owoc współpracy młodych kaszubskich literatów w roku 2007. Czym jest Zymk? Co zrobić, by trafić w jego szeregi?

Zymk został założony przez kaszubskich twórców – Michała Piepera i Romana Drzeżdżona. Później dołączyli do nich: Piotr Ciskowski, Grzegorz Schramke, Sławomir Formella i Tomasz Fopke. To nie koniec… do Zymku garną kolejni piszący po kaszubsku młodzi ludzie.

- Do Zymku mogą należeć wszyscy ci, którzy chcą rozwijać swoje talenty – pisze Roman Drzeżdżon w szóstym zsziwku.

Celem Zymkowców jest propagowanie nowych utworów kaszubskiej literatury. Spotykają się oni kilka razy w roku. Ich nieoficjalną siedzibą jest Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie.

Grupa powstała w 2001 roku. Nazwę dla niej wymyślił Grzegorz Schramke, który podczas pierwszego spotkania zaproponował:

-Za òknã mómë zymk, më jesmë młodi, chcemë żebë kaszëbizna sã òdrodzëła, wiãc mòże naszé karno pòzwac Zymk – czytamy w zsziwku.

Do Zymku należą też talenty z powiatu kartuskiego. W ostatnim zbiorku ukazały się wiersze m.in. Hanny Makurat, Karoliny Serkowskiej i znanego już poety – Tomasza Fopke.

Książeczka ukazała się symbolicznym nadkładem 400 egzemplarzy.
Zainteresowanych odsyłam na stronę Zymku.

Panorama Powiatu Wejherowskiego – Kurier Wejherowski (nr 5/217), 19 grudnia 2007

Latosé dzejanié Zymkù
Latos Zymkòwcë spòtikalë sã leno dwa razë, ë to wiedno w môlińczëch karnach. Nie znaczi to, że „młodi” dalë so pòkù z pisanim. Prawie je òpak! Òb nen rok pòwstało wiele nowëch dokôzów, wiérztów, fraszków, piesniów a pòwiôstków, jaczé drëkòwóné bëłë midzë jinszima w lëteracczim pismionie „Stegna”. Czëc je téż, że jeden z Zymkòwców pisze pòwiesc. Pamiãtac téż mùszi, że Zymk je niefòrmalną stowôrą, w jaczi nicht do niczégò nie zmùszô… në mòże blós do tegò, bë ji nôleżnicë pisalë, ë to pisalë jak nôlepi rozmieją.

Pierszi rôz zeszlë më sã w maju ze słëchińcama kùrsu kaszëbsczégò jãzëka dlô robiącëch w Wejrowie. Tã sedzącë w szkòlnëch łôwkach prezentowalë më swòje dokôzë ë gôdalë ò zymkòwi rësznocë. Jak wiedno òbczas taczich zéńdzeniów bëło liriczno a wiesoło.

Drëdżé zéńdzenié òdbëło sã 20 rujana w Dodomie Kaszëbsczim w Rëmi. Rozprôwialë më ò wszelejaczich sprawach tikającëch sã młodëch piszącëch pò kaszëbskù, na przëmiôr ò séwnikòwim lëteraczim seminarium w Starbieninie, felënkù kriticzi (na téma baro czãsto je bez nas òbgadiwónô), môłi lëczbie kaszëbsczich lëteracczich kònkùrsów, jaczé bë zachãcywalë młodzëznã do pisaniô. Temù téż ùdbalë më w przińdnym rokù ògłoszëc pòeticczi kònkùrs.

Swòje nowé pòeticczé dokôzë zaprezentowalë Hana Makùrôt ë Róman Drzéżdżón, a Słôwk Fòrmella z krëjamnym ùsmiéchã òpòwiôdôł nama ò swòjëch prozatorsczich ùdbach. Tim razã felowało liriczi a prozatorsczich tekstów. Stało sã tak… przez złoslëwòsc Zymkòwëch kòmpùtrów.

Jak më ju jesmë w kòmpùtrowim swiece, tej mùszi nadczidnąc ò najim dzejanim w sécë. Donëchczas tekstë młodëch mógł nalezc na czile jinternetowëch starnach m.jin. www.zymk.net, www.czetnica.org. Terô do negò karna doparłączëlë lëteracczé blodżi Hanë Makùrôt hana.kaszubia.com, Alicjë Sczibë ala.kaszubia.com, ë starna Tomëka Fópczi fopke.pl na jaczi mòże nalezc tekstë piesni a nawetka pòsłëchac jejich zwãków. Mést blodżi a starnë są bëlnym zdrzódłã dlô szukającëch nowëch tekstów lubòtników kaszëbsczi gôdczi, gôdôszów, szkòlôków ë szkólnëch ùczącëch kaszëbsczégò jãzëka.

Latos Zymkòwcë zéńdą sã jesz rôz. Dze a czedë dómë Wama do wiédzë.

belok

W kùnoszkù gòdnika 2004 r. ùkôzoł sã nowi, czwiôrti ju zsziwk lëteracczégò rocznika młodëch ùtwórców kaszëbsczich Zymk.
Zsziwk nen je brzadã zéńdzeniów robionëch bez nëch ùtwórców w 2004 r., a téż ùdbë zymkòwców, cobë wkół nëch pòtkaniów ë samégò heftu parłãczëc wszëtczich tich młodëch lëteratów, co pò kaszëbskù piszą, a na pòtkania zymkù z rozmajitëch przëczënów przëjeżdżac ni mògą.
Òstałë w nym zsziwkù wëdrëkòwóné prozatorsczé ë pòeticzczé dokôzë dwanôstu młodëch autorów, m.jin Macéja Doraua, Rómana Drzéżdżona, br. Zbigniewa Joskòwsczégò czë Aszi Gackòwsczi, jakô za swój lëteracczi debiut, co gò mia prawie w pòprzédnym Zymkù dosta nôdgrodã miona R. Wróblewsczégò. Wôrt dopòwiedzec, że Zymkù 4 téż są lëteracczé debiutancë – Sławòmir Krause ë Alicjë Skiba.
W zsziwkù nym, tak jak rëchlejszëch, dokôzë są różnoraczé, równo na ôrt tematiczi czë fòrmë. Są w nim wiérztë, spiéwczi (nawetka òstałë dołączoné nótë), krótczé prozatorszczi pòwiôstczi ë szpòrtë czë dłëgszé òpòwiadania. Są ùsôdzczé szpòrtowné (le niechtërne taczé, co zmùsziwają do pòmëszleniô) są ë pòwôżné, czasã gòrzczé. Są refleksëjowé, filozoficzné, miłotné, òpisywającé żëcé ë tikającé sã Bòga czë sami egzistencëjë. Są ò dzysdniowoscë, ò ùszłocë, a niechtërnë stoją wëżi czasu. Nie zafelało téż taczich, w jaczich bëła nótka krëjamnotë czë fantasticzi, a jedna je pòwiôstką na ôrt lëdowégò pòdaniô. Je tak tedë w tim szterdzestostarnicowim zsziwkù dosc tëli wszëtczégò. Czë przë tim, mimò zrobionégò wëbieru nôlepszich, są to cekawé, wôrtné przëczëtaniô, dobrze napisóné dokôzë? Taczé, z chtërnych je widzec, że ùtwórcë są pãczkama przińdnych kwiatów, zôrnama drzéwiãtów, czë mòże zalążkama grafòmańsczich zelsków? To dejade ju mùszi czëtińc sóm stwierdzëc, bò mie, jakno jednémù z Zymkòwców, nie wëpôdô.

Spotkania Młodych

W muzealnej czytelni Pałacu Przebendowskich w Wejherowie odbyło się ósme już spotkanie młodych kaszubskich twórców literackich, “Zéńdzenié Młodëch Ùtwórców Kaszëbsczich”. Przebiegło ono w bardzo kameralnej atmosferze, ale co szczególnie cieszy, w gronie wyłącznie młodych osób (z wyłączeniem dyrektora Muzeum) i to w części po raz pierwszy uczestniczących w tego typu spotkaniu. To kolejny dobry prognostyk dla rozwoju kaszubskiej literatury, co od razu zauważyli dziennikarze, jednocześnie też twórcy kaszubscy.

Tradycyjnie już dyskusja toczyła się wokół literatury regionalnej. Każdy z obecnych mówił o swojej twórczości, czytał utwory, opowiadał o tym co skłoniło go do pisania, w jakich okolicznościach tworzy itp. Ta część spotkania mogła jeszcze bardziej utwierdzić w starej prawdzie o nierozerwalnym związku twórcy z jego dziełem. Bez poznania pisarza, jego poglądów, sposobu bycia nie sposób w pełni zrozumieć jego dzieła. Szkoda, że niektóre fragmenty wypowiedzi zastrzeżono tylko do wiadomości uczestników. Wymogi życia codziennego zmuszają jednak do zrozumienia tej decyzji.
Podsumowano także bardziej ogólne problemy. Młodych twórców szczególnie interesowały dwie kwestie. Po pierwsze, czy warto tłumaczyć literaturę polską na język kaszubski, skoro Kaszubi są polskojęzyczni. Wyraźnie przeważał pogląd, że warto, szczególnie dla pełniejszego rozwoju literatury kaszubskiej.
Młodzi gorąco też dyskutowali o znaczeniu wiersza białego i rymu w poezji. W zasadzie zgodzono się, że najważniejsza jest myśl poety i nie wolno jej podporządkowywać rymowaniu. Wprowadzając rymy, powinno się jednak robić to dobrze.
Od 2001 r. spotkaniom młodych pisarzy kaszubskich towarzyszą publikowane przez nich utwory w co roku wydawanym zbiorku pt. “Zymk” (Wiosna). Jest to możliwe dzięki finansowemu wsparciu Powiatu Wejherowskiego oraz wydawnictwa “Òdroda” i “Region”. Współwydawcą pierwszego numeru było też Muzeum.
Na spotkaniu sporo miejsca poświęcono tegorocznemu trzeciemu “Zymkowi”. Zawiera on utwory dwunastu młodych autorów. Dla porównania warto podać, iż w numerze pierwszym z 2001 r. było ich sześciu!
Tegoroczny “Zymk” jest bardzo podobny do poprzednich. Porównywalne jest opracowanie graficzne i charakterystyczna różnorodność tematyki utworów. Znajdziemy w nim wiersze i prozę, teksty smutne, dramatyczne i humorystyczne.
Czytając utwory młodych pisarzy kaszubskich nie trudno zauważyć, jak się zmienia literatura regionu, można poznać co dawne i co nowe. Na pewno stale w niej jest obecne przywiązanie do Boga i religii, ziemi rodnej (tatczëznë).
Jednocześnie wprowadzane są coraz to nowe elementy życia codziennego, w zasadzie obce pisarzom starszej generacji.
Podobne trendy można zaobserwować również w niedawno wydanej przez Muzeum antologii opowiadań kaszubskich “Kaszëbsczé dzeje ë dzysészé żëcé”, pokłosiu czterech ostatnich lat Ogólnopolskiego Konkursu Prozatorskiego im. Jana Drzeżdżona.
Uczestnicy spotkania postanowili raz jeszcze spotkać się w Muzeum we wrześniu, by wybrać teksty do kolejnego “Zymka”. Jest nadzieja, że ukaże się on jeszcze w grudniu tego roku.
Na to spotkanie organizatorzy planują zaprosić także kolejnych młodych piszących po kaszubsku. Jak pokazała chociażby tegoroczna edycja konkursu im. J. Drzeżdżona, młodych twórców kaszubskich z każdym rokiem jest więcej!

Bogusław Breza – Dyrektor Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie

10 stëcznika 2004 rokù w Samòrządowi Gimnazëji nr 1 w Żukòwie òdbëło sã, zorganizowóny bez hewòtny Ùrzãd Gminë ë ju wëmienioné gimnazëjô, zéńdzenié Zymkù. Wiele ju razë w najim cządnikù bëło pisóné ò ti resznoce, przëbôczëc dejade je mùs, że Zymk to òtemkłé pòtkania młodëch ùtwórców kaszëbsczich, chtërnych to zéńdzeniów brzadã je m.jin. pôradzesąt kszëbskôjãzëkòwich dokôzów ë dwa lëteracczé zsziwczi z jich dzélã, wëdóné w 2001 ë 2002 r.
Pierszé zéńdzenié Zymkù miało môl w 2001 r., a żukòwsczé bëło ju szóste w historëji resznotë. Bëło jinszé jak rëchlejsze, bò chòc jak òstało rzekłe, zéńdzenia są òtemkłë dlô wszëtczéch to jesz nigdë nie bëło taczégò, chtërnë bëło zrobioné przede wszëtczim dlô lëdzy zeza Zymkù. Òkróm czëtaniégò dokôzów, bëła m.jin. diskùsëjô ò jãzëkù kaszëbsczim (w tim téż ò nowich ë cezich słowach w kaszëbiznie) ë dzysdniowi rodny lëteraturze.
Na pòtkaniu béł leno dzél Zymkù: Macéj Dorau, Róman Drzéżdżón, Tómk Fópka ë Grégòr Jarosz Schramke. Zabrakło m.jin. dôwcë ùdbë tich zéńdzeniów – Michała Piépera, znónégò chòcbë z pòeticznégò zbierkù Wanoga pò mëslach.
Na lotos je mësla zrobieniô jesz dwóch-trzech zéńdzeniów, a ju gdzes za pôrã niedzelów mô wińsc drëkã trzecy ju zsziwk Zymkù, w jaczim naléze sã dzél dokôzów prezentowónych na łońsczich zéńdzeniach, a téż ë tim żukòwsczim.

Jôbard

Zymk. Spotkania rzadkie, ale owocne

Młode spojrzenie na literaturę

Zymk w języku kaszubskim oznacza wiosnę. Taką właśnie nazwę przyjęli młodzi literaci piszący w języku kaszubskim. Są wśród nich autorzy, którzy debiutowali w “Nordzie”, “Pomeranii” lub “Òdrodzie” – piśmie redagowanym także przez młodych. Obecnie aktywność Zymku skupia się głównie wokół tego pisma.
- Ùdba wëszła òd Michała Piépra z Rëmi. Jedną razą òn do mie zazwònił i rzekł, że dobrze bë bëło sã zdrëszëc w jaczims karnie. Kò tej jô sã téż zarô włącził – wspomina Roman Drzeżdżon, prozaik, laureat konkursu im. Jana Drzeżdżona w Wejherowie.
Inicjator, Michał Pieper, ma już w dorobku tomik poetycki pt. “Wanoga pò mëslach”. Znany jest także jako były wokalista zespołu rockowego “Chëcz”. W ubiegłym roku wstąpił do Zgromadzenia Zakonnego Towarzystwa Chrystusowego w Poznaniu. Ponadto do grupy należą Grzegorz Schramke z Brus, Tomasz Fopke z Chwaszczyna, Maciej Dorau ze Słupska, Paweł Szczypta z Gdańska i kilku innych. Spotkania grupy odbywają się raz do roku w różnych zakątkach Kaszub. Ostatnie odbyło się 10 stycznia w Żukowie.
W mijającym roku gościli w Rumi, wcześniej w Wejherowie.
`
Podczas spotkań prezentowane są najnowsze dokonania poszczególnych osób, prowadzone są rozmowy na temat stanu i kierunków rozwoju współczesnej literatury kaszubskiej. Uczestnicy nie stronią także od krytyki. Co roku owocem tych spotkań bywa wydanie zeszytu literackiego grupy. Dotychczas wydano już dwa.

(ep)

Zymk

06.01.2004

W Publicznym Gimnazjum nr 1 w Żukowie (przy ul. Gdańskiej) w najbliższą sobotę odbędzie się, o godz. 9, spotkanie grupy literackiej Zymk.

Grupę tworzą młodzi literaci kaszubscy. Spotkania odbywają się raz do roku w różnych zakątkach Kaszub. W minionym roku gościli w Rumi, wcześniej w Wejherowie. W skład prawie dziesięcioosobowej grupy (stale rośnie) wchodzą poeci, autorzy tekstów piosenek i tekstów kabaretowych, prozaicy i publicyści o różnym dorobku twórczym.

“Zymk” w języku kaszubskim oznacza wiosnę i takie, ożywcze spojrzenie na kaszubską literaturę prezentują młodzi twórcy. Podczas spotkania prezentowane są najnowsze dokonania poszczególnych osób, prowadzone są rozmowy na temat stanu i kierunków rozwoju współczesnej literatury kaszubskiej. Uczestnicy nie stronią także od krytyki. Co roku owocem tych spotkań jest wydanie zeszytu literackiego grupy. Są już takie dwa.

Zymk nie jest grupą zamkniętą. Na sobotnie spotkanie zapraszani są wszystkie zainteresowane nim młode dusze artystyczne.

(c) – Dziennik Bałtycki

To ju są trzë lata jak spòtikają sã młodi ùtwórcowie kaszëbsczi pismieniznë. Chòc tak pò prôwdze nie je naju za wiele, ale cos ùdało sã ju nama zrobic. Le chcemë zaczic òd zôczątkù.
Wszëtkò zaczãło sã òd Michała Piépra, chtëren ùdbôł so zrzeszëc młodëch prozajików ë pòétów, chtërny chcelë bë cos wicy robic, jak blós pisac do szuflôdë. Stowarzëszenié to miało bë bëc taczim lóznym związkã, bez jaczich struktórów òrganizacëjnëch, przédników, prezesów, skłôdków ëtd. Zéńdzenia miałë bëc dlô tëch co chcą cos robic nowégò dlô Kaszëbów. Wôżné téż bëła ùdba rozkòscérzaniô kaszëbiznë òbez nowé fòrmë lëteracczé. Miało to bëc fòrum na chtërnym młodi pisarze mòglë bë wëmieniwac sã swòjima mëslama ë ùdbama.
Pierszé zéńdzenié òdbëło sã 24. strëmiannika 2001 r. we wejrowsczi mùzëji. Baro chãtno pòmógł “zymkòwcóm” (chòc tej jesz më sã tak nie nazéwalë) direchtór Bògùsłôw Bréza, chtërny ùdostãpnił zalã ë przërëchtowôł kôwkã ë kùszczi. Na pierszim spòtkanim bëlë: Jiwòna Joć, Agnes Bradtke, Michôł Piéper, Róman Drzéżdżón, Pioter Cyskòwsczi, Sławòmir Fòrmella, Grégòr Schramke, Paùl Szczëpta a Dariusz Król. Nôprzód béł jiwer jak czãsto mają sã òdbëwac ne zéńdzenia, w kùńcu më sã zgòdzëlë, że szterë razë w rokù: zëmą, zymkã, latã a na jesén. Placë nëch spòtkaniów miełë bëc różné, wedle ùgôdënkù nôleżników karna, np. Wejrowò, Pùck, Gduńsk. Pózni wiele z tegò nie wëszło, bò jak to w praktice biwô: a to terminë wszëtczim nie pasëją, a to je za dalek, a to dëtków félëje… jak w żëcym. Béł téż kłopòt z mionã naszégò karna, aż Grégòr rzekł: “Niech bdze zymk, bò sã cos nowégò bùdzy do żëcégò” (móże to tak pò prôwdze nie bëło, le cos kòl tegò jo). Tak ùgôdelë më, że bdze to “Zymk”. Miono to miało téż bëc nôdôwóné ksążeczką z brzadama naji pisarsczi robòtë. Pierszô ksążeczka wëszła dzãka dëtkòm ze Starostwa Pòwiatowégò we Wejrowie. Wiele prôce włożił do ji pòwstaniô Paùl Szczëpta, chtërny przërëchtowôł tekstë do drëkù. Złożenim, drëkã zajãła sã wejrowskô mùzëjô. Bëła na ksążeczka rozdôwónô òb czas 5. Zéńdzeniô Ùtwórców Kaszëbsczi Pismieniznë, jaczé miało môl 28. łżëkwiôta we Wejrowie.
Drëdżé zéńdzenié téż òdbëło sã w wejrowsczi mùzëji, a trzecé w séwnikù 2001. rokù w Pùckù. Tzn. fòrmalno bëło, a tak pò prôwdze nie bëło, bò zeszlë sã blós Jiwòna Joć, Pioter Cyskòwsczi ë Róman Drzéżdżón. Pózni bëło jesz zéńdzenié we Gduńskù z leżnoscë roczëznë najégò patrona prasowégò “Òdrodë”, ë te jesz rôz w Mùzëji Pùcczi Zemi. Bëło to na jeséń 2002. rokù. Tim razã bëło naju kąsk wicy: Michôł Piéper, Grégòr Schramke, Pioter Cyskòwsczi ë Róman Drzéżdżón. Gòscynnie béł téż pùcczi pòéta Jerzi Łisk, jaczi òpòwiôdôł ò tim, że czedës téż bëlë lëdze, co chcelë zrobic cos taczégò jak “Zymk”, le nick z tegò nie wëszło. Na nym zéńdzenim przëczëtelë më swòjé dokôzë a ùchwôlëlë, że czas nôwëższi wëdac ju drëgą ksążeczkã, dze bë bëłë w wikszoscë tekstë prozatorsczé. Ùdało sã to nama zrobic dzãka dëtkòm przekôzónym nama przez Pòwiatowé Starostwò we Wejrowie. W ny ksążeczce ùkôzałë sã òpòwiôdaniô Grégòra Schramke, Michôła Piépra, Piotra Cyskòwsczégò, Rómana Drzéżdżóna. Napiselë téż dwaji debùtancë “Òdrodë” Tomasz Fopke ë Macéj Dorau. Dokôz nen wëdała Wëdôwizna “Region”. Òstatny “Zymk” òdbëł sã 31. maja 2003 r. w Dodomie Kaszëbsczim w Rëmi. Tuwò skłôdómë wiôlgą dzãkã Riszardowi Hincowi za gòscënã. Na nym spòtkanim wiele më pô prôwdze nie pògôdelë ò swòjëch dokazach, bò dzél z òbecnëch jachała wczas na rozdanié nôdgród w kònkùrse prozatorsczim miona Jana Drzéżdżóna do Wejrowa. W Rëmi doszlë më do ti dbë, że mùszimë dali cygnąc ne spòtkaniô a téż rok w rok wëdawac nastãpné “Zymczi”, tim barżi, że je widzec brzôd naji robòtë. Naszé dokôzë są drëkòwóné w różnëch cządnikach. Nôleżnice „Zymkù” tu a tam dobiwają wszëlejaczé nôdgrodë na kònkùrsach pòeticczëch ë prozatorsczëch.
Rôczimë do najégò karna. Ò nastãpnym zéńdzenim, gdze a czedë sã òdbãdze, napisze “Òdroda”, a téż bdze pùszczónô ò tim klëka w jinszëch gazétach.

R. Drzéżdżón